किन खुसी छैनन् जापानका कट्टर राष्ट्रवादी ?

• प्रधानमन्त्रीको ‘जापान फस्ट’ नीति : राष्ट्रवादीहरू भन्छन्- ‘यो त हाम्रो ४० वर्ष पुरानो आइडिया हो’

टोकियो – जापानी सहर पर्ल हार्बरमा आक्रमण गरेको ८४औं वार्षिकीको अवसरमा टोकियोका सडकहरूमा चर्को स्वरमा नारा घन्काउँदै हिँडेको अति-राष्ट्रवादी संगठन ‘ताइकोशा’ सँग अहिले करिब १०० जना मात्र सदस्य छन् । तीमध्ये अधिकांश अधबैंसे उमेरका पुरुष छन् ।

तर, नवनिर्वाचित प्रधानमन्त्री सानाय ताकाइचीको नेतृत्वमा मूलधारको राजनीति एकाएक दक्षिणपन्थी धारमा मोडिएपछि, कुनै समय समाजको छेउकुनामा सीमित मानिने ताइकोशाका देशभक्तिपूर्ण सन्देशहरू अब असान्दर्भिक लाग्न छोडेका छन् । गत अक्टोबरमा निर्वाचित भएदेखि नै कन्जरभेटिभ नेता ताकाइचीले चीनसँग कडा रबैया अपनाएकी छिन् । उनी विदेशीहरूका लागि कडा नियम बनाउने तयारीमा छिन् र जापानी झण्डाको अपमानलाई गैरकानुनी बनाउन चाहन्छिन् ।

अर्कोतर्फ, आप्रवासन विरोधी ‘सान्सेइतो’ पार्टीले पनि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको ‘मेक अमेरिका ग्रेट अगेन’ अभियानबाट प्रभावित हुँदै ‘जापान फस्ट’ (पहिले जापान) को नाराका साथ चुनावमा राम्रो नतिजा हासिल गरेको छ । गत सोमबार जापानका युद्धमा मारिएका सैनिकहरूको सम्मानमा बनाइएको यासुकुनी मन्दिरमा सैन्य शैलीको पोसाकमा देखिएका ताइकोशाका सदस्यहरू अहिलेका राजनीतिज्ञहरूले आफ्ना एजेन्डाहरू चोरेको आरोप लगाउँछन् । ‘हामी आफ्नो अडानमा साहसी छौं । हामी लोकरिझ्याइँको पछि लाग्ने भीडजस्तो होइनौं,’ अभियान प्रमुख ५२ वर्षीय नाओतो ओजावाले भने । ‘जापान फस्ट’को नारातर्फ संकेत गर्दै ओजावाले थपे, ‘मलाई लाग्छ बल्ल समय हाम्रो पक्षमा आएको छ। हामीले यो कुरा विगत ४०-५० वर्षदेखि भन्दै आएका थियौं ।’

रोचक कुरा के छ भने, प्रधानमन्त्री बन्नुअघि यासुकुनी मन्दिरमा नियमित जाने गरेकी ताकाइचीलाई ताइकोशाका सदस्यहरू खासै मन पराउँदैनन् । ताकाइचीले विगतमा केही संशोधनवादी विचार व्यक्त गरे पनि ताइकोशासँग उनको कुनै सम्बन्ध छैन । ‘हामी उनलाई केवल स्वीकार मात्र गर्छौं,’ समूहका ६३ वर्षीय अध्यक्ष हितोशी मारुकावाले भने ।

मारुकावाका अनुसार ताकाइचीले ‘पराजित राष्ट्रको राजनीति’ को प्रतिनिधित्व गर्छिन्, जसप्रति ताइकोशा प्रतिबद्ध छैन । उनको आदर्श भनेको ‘सम्राट-केन्द्रित जापान’ हो ।१०१ वर्षअघि स्थापित ताइकोशाले आफूलाई जापानको सबैभन्दा ठूलो दक्षिणपन्थी संगठन दाबी गर्छ । यसका गतिविधिहरू सदस्यहरूबाट उठाइएको शुल्कबाट सञ्चालित हुन्छन्, जो आफ्नै अलग पेसामा संलग्न छन् । जस्तै, अभियान प्रमुख ओजावाको आफ्नै ‘पब’ (भट्टी) छ ।

सोमबार यासुकुनी मन्दिरमा करिब ३० जना सदस्य जम्मा भएका थिए । शरद ऋतुको घाममा फहरािरहेको ठूलो जापानी झण्डा समातेर उनीहरूले शाही महलतर्फ गहिरो आदरका साथ शिर निहुराए । त्यसपछि उनीहरू ‘समुराई स्पिरिट’ (समुराई भावना) लेखिएका भ्यानहरूमा चढेर निस्किए ।

उनीहरूले आफूलाई ‘पराजित राष्ट्र’को मानसिकताबाट मुक्त गर्नुपर्ने सन्देश प्रचार गर्दै रुसी दूतावास नजिक पुगेर प्रदर्शन गरे । जापान र रुसबीच उत्तरी टापुहरूलाई लिएर लामो समयदेखि विवाद छ, जसले गर्दा दुई देशबीच युद्धपछिको शान्ति सन्धि हुन सकेको छैन । लाउडस्पिकरबाट उनीहरूले चिच्याउँदै भने, ‘तुरुन्त यहाँबाट निस्किहाल !’सदस्यताको संकट र याकुजासँगको सम्बन्ध
ओजावा स्वीकार्छन् कि ताइकोशा पहिले जस्तो आक्रामक छैन, तर समाजलाई आफ्नो उपस्थितिको महसुस गराउन उनीहरू कहिलेकाहीँ कडा रूपमा प्रस्तुत हुन्छन् । तर, जापानको बदलिँदो राजनीतिक माहोलका बाबजुद यो संगठनलाई नयाँ सदस्य भर्ना गर्न हम्मे-हम्मे परेको छ ।

कुनै समय ‘बोसोजोकु’ (विद्रोही किशोरहरूको मोटरसाइकल ग्याङ) बाट यस संगठनमा नयाँ युवाहरू भर्ना हुन्थे, जो सधैं दङ्गा प्रहरीसँग भिड्न तयार हुन्थे । तर, अहिले त्यो जमाना गएको छ । ताइकोशाका महाप्रबन्धक ५६ वर्षीय गाशो मुराता स्वयं पूर्व बोसोजोकु बाइकर हुन् । शाही परिवारको तस्बिरले सजिएको मुख्यालयमा कालो चस्मा लगाएका मुराताले सम्झिए, ‘त्यसबेला मेरा जस्ता केटाहरूका लागि कि त दक्षिणपन्थी बन्ने विकल्प थियो, कि त याकुजा (ग्याङ्स्टर) ।’तर, अहिले बोसोजोकु ग्याङहरू हराउँदै गएका छन् र अनलाइन प्लेटफर्महरूमा राष्ट्रवादी विचारहरू पोख्ने क्रम बढेको छ, जसले सडकको वास्तविक सक्रियतालाई कमजोर बनाएको छ । प्रहरी प्रशासनले पनि यस्ता दक्षिणपन्थी संगठनहरूलाई आपराधिक समूहसँग मिलेको रूपमा हेर्ने गर्छ । राष्ट्रिय प्रहरी एजेन्सीको सन् २०२० को प्रतिवेदन अनुसार धेरै समूहहरूले संगठित अपराधसँग नजिकको सम्बन्ध राख्छन्, र कहिलेकाहीँ याकुजा संगठनहरू नै दक्षिणपन्थी समूहको आवरणमा सञ्चालित हुन्छन् ।

ताइकोशाका प्रमुख मारुकावा स्पष्ट रूपमा स्वीकार्छन्, ‘हो, हाम्रो याकुजासँग सम्बन्ध छ,’ यद्यपि उनले आफ्ना कुनै पनि सदस्य हाल याकुजा नभएको दाबी गरे । याकुजालाई पुरुषार्थको नमूना मान्ने मुराता भन्छन्, ‘उनीहरूको र दक्षिणपन्थीहरूको बाटो अन्ततः एउटै हो- त्यो हो समुराई स्पिरिट ।’

संगठनका कान्छा सदस्यमध्येका एक ३३ वर्षीय डेलिभरी ड्राइभर सातो भन्छन्, ‘सानो छँदा ताइकोशाका भ्यानहरू देख्दा मलाई यी मानिसहरू नायकजस्तै लाग्थ्यो । मलाई जापान यति धेरै मन पर्छ कि म अहिलेसम्म विदेश गएकै छैन ।’