टोकियो – पछिल्ला केही वर्षयता जापानमा विदेशीहरूप्रति अपनाइने नीति, व्यवहार र सामाजिक दृष्टिकोणमा परिवर्तन देखिन थालेको चर्चा बढ्दो छ । विशेष गरी सामाजिक सञ्जाल, सञ्चार माध्यम तथा राजनीतिक बहसहरूमा विदेशीहरूको संख्या वृद्धि, अपराध, सामाजिक सुरक्षा खर्च र साँस्कृतिक प्रभावका विषयहरू प्रमुख रूपमा उठ्न थालेका छन् । यसले कतिपय विदेशी समुदायमा जापानी समाज विदेशीहरूप्रति क्रमशः कठोर बन्दै गएको अनुभूति गराएको छ ।
जापान लामो समयसम्म बाह्य प्रभावलाई सीमित राखेर आफ्नै भाषा, सँस्कृति र सामाजिक संरचनालाई प्राथमिकता दिने देशका रूपमा परिचित रह्यो । तर जनसंख्या घट्दै जानु, जन्मदरमा निरन्तर गिरावट आउनु र श्रमिक अभाव बढ्नुका कारण जापानले पछिल्ला वर्षहरूमा विदेशी कामदारहरूको प्रवेशलाई बढावा दिन बाध्य भयो । अहिले निर्माण, कृषि, नर्सिङ, होटल तथा सेवा क्षेत्रलगायत धेरै क्षेत्रमा विदेशी कामदारको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ ।
विदेशीहरूको संख्या बढेसँगै केही चुनौतीहरू पनि सतहमा आएका छन् । भाषा र सँस्कृतिको भिन्नताका कारण स्थानीय समुदायसँग घुलमिल हुन कठिनाइ, कामको नियम पालना नगर्ने केही घटनाहरू, फोहोर व्यवस्थापन, आवासीय क्षेत्रका विवाद तथा सानो संख्यामा भए पनि अपराधका घटनाहरूलाई केही सञ्चार माध्यमले व्यापक रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् । यस्ता घटनाले सम्पूर्ण विदेशी समुदायको छविमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने गरेको छ ।
अर्कोतर्फ, जापानको आर्थिक अवस्था पनि पहिलेको जस्तो सहज छैन । लामो समयदेखिको आर्थिक सुस्तता, मूल्यवृद्धि तथा जीवनयापन खर्च बढ्दै जाँदा कतिपय जापानी नागरिकहरूमा रोजगार, सामाजिक सुरक्षा तथा सार्वजनिक सेवामाथि विदेशीहरूको बढ्दो उपस्थितिले दबाब सिर्जना गर्ने हो कि भन्ने चिन्ता देखिएको छ । यस्ता आर्थिक असुरक्षाका कारण पनि विदेशीहरूप्रति नकारात्मक धारणा विकसित हुने सम्भावना रहन्छ ।
राजनीतिक क्षेत्रले पनि यस विषयलाई थप चर्चामा ल्याएको छ । केही राजनीतिक दल तथा समूहहरूले राष्ट्रिय पहिचान, सीमा व्यवस्थापन र आप्रवासन नियन्त्रणलाई प्रमुख एजेन्डा बनाएका छन् । उनीहरूले अत्यधिक विदेशीको आगमनले जापानी सँस्कृति र सामाजिक एकतामा असर पुग्न सक्ने तर्क प्रस्तुत गर्दै आएका छन् । यद्यपि जापानका मुख्यधारका राजनीतिक शक्तिहरूले विदेशी श्रमिकको आवश्यकता स्वीकार गरिरहेका छन्, सार्वजनिक बहसमा विदेशी सम्बन्धी विषयहरू झन् संवेदनशील बन्दै गएका छन् ।
कोभिड–१९ महामारीले पनि विदेशीहरूप्रति दृष्टिकोणमा असर पुर्याएको थियो । महामारीको समयमा सीमाना नियन्त्रण, संक्रमणको जोखिम तथा विदेशीहरूको आवागमनलाई लिएर विभिन्न आशंका उत्पन्न भएका थिए । यद्यपि महामारी समाप्त भइसकेको छ, त्यसबेला विकसित भएका केही मानसिकता र पूर्वाग्रहहरू पूर्ण रूपमा हटिसकेका छैनन् ।
तर जापानी समाज सम्पूर्ण रूपमा विदेशीविरोधी बनेको निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन । वास्तवमा लाखौं विदेशीहरू जापानमा शान्तिपूर्वक बसोबास, अध्ययन र रोजगारी गरिरहेका छन् । धेरै स्थानीय सरकार, शैक्षिक संस्था तथा नागरिक संगठनहरूले विदेशीहरूको सामाजिक एकीकरणका लागि भाषा कक्षा, परामर्श सेवा तथा विभिन्न सहयोग कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका छन् । जापानी समाजमा विदेशीप्रति सहयोगी, मैत्रीपूर्ण र सकारात्मक दृष्टिकोण राख्ने मानिसहरूको संख्या अझै ठूलो छ ।
विशेष गरी नेपाली समुदायका सन्दर्भमा हेर्दा, अधिकांश नेपालीहरू मेहनती, अनुशासित र कानून पालना गर्ने समुदायका रूपमा परिचित छन् । तर केही व्यक्तिका गलत गतिविधिले सम्पूर्ण समुदायको छविमा असर पार्न सक्छ । त्यसैले स्थानीय कानूनको सम्मान, भाषा सिक्ने प्रयास, सामाजिक जिम्मेवारी निर्वाह तथा समुदायसँगको सकारात्मक सम्बन्धले नेपाली समुदायको प्रतिष्ठा अझ बलियो बनाउन मद्दत गर्न सक्छ ।
निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, जापानीहरू विदेशीहरूप्रति एकाएक कठोर बनेका होइनन् । बरु जनसंख्यागत परिवर्तन, आर्थिक दबाब, सामाजिक चुनौती, राजनीतिक बहस तथा केही नकारात्मक घटनाहरूले विदेशी सम्बन्धी धारणा परिवर्तन गरिरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा विदेशी समुदायले पनि स्थानीय समाजसँग सहकार्य गर्दै विश्वास निर्माण गर्न आवश्यक छ । पारस्परिक सम्मान, समझदारी र सहअस्तित्वको भावना नै जापान र विदेशी समुदायबीचको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने आधार बन्न सक्छ ।
यसै सन्दर्भमा हामी विदेशीहरुले पनि बुझ्नुपर्ने कुरो के छ भने उनीहरु हामीप्रति सकारात्मक हुन नसकिरहेको बेलामा हाम्रा होहल्लाजन्य खुल्ला कार्यक्रमहरु अलि कम गर्दै जानुपर्ने देखिन्छ । उनीहरुलाई प्रत्यक्षरुपमा असर पुग्ने खालका त्यस्ता कार्यक्रमलाई बरु हलभित्र गरौं । हामी जतिसुकै कुर्लिए पनि हाम्रो आवाजको सुनुवाई के कति हुन्छ भन्ने कुरो सबैलाई थाहा भएकै कुरो हो, किनभने यो उनीहरुको देश हो, हामी विदेशी हौं । जापानकै राहदानी बोकेर डकुमेन्टमा जापानी नागरिक बनेको भएता पनि उनीहरुले हामीलाई हेर्ने दृष्टिकोण साबिकै रहनेमा कुनै शंका छैन । किनभने माइग्रेशनको नियम अनुसार राष्ट्रियता त्यागेर फेरिएको पहिचानले मुलजरोसंग पूर्णतया विच्छेद हुन धेरै पुस्ता समय लाग्ने गरेको उदाहरणहरु प्रशस्त छन् । – तिलक मल्ल
