संकट चिर्दै निर्वाचन सफल

• कठिन संक्रमणकाल व्यवस्थापन गर्न प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की अब्बल ठहरिएकी हुन् ।

काठमाडौं – मुलुकमा बिहीबार सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको परिणामले कुन दललाई सत्तामा पुर्‍याउँछ वा कसलाई प्रतिपक्षमा राख्छ, त्यो त गणनाले देखाउला । तर, ‘जेनजी’ विद्रोहपछिको अत्यन्तै जटिल र चुनौतीपूर्ण संक्रमणकाललाई व्यवस्थापन गर्दै निर्वाचन सम्पन्न गराउन अन्तरिम सरकारकी प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की सफल ठहरिएकी छन् । देशभर उत्साहजनक रूपमा सम्पन्न भएको मतदानको मुख्य श्रेय प्रथम महिला प्रधानमन्त्री एवं पूर्वप्रधानन्यायाधीश कार्कीलाई जान्छ ।

यो सफलताको कथा आज जति सहज देखिएको छ, यसको सुरुआत भने त्यति नै संकटपूर्ण थियो । तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई युवा आन्दोलनले विस्थापित गरेपछि मुलुकमा नागरिक सरकार बन्ने वा नबन्ने भन्नेमा ठूलो संशय थियो । त्यतिबेला प्रस्तावित प्रधानमन्त्रीको रूपमा रहेकी कार्की स्वयम् पनि कार्यकारी जिम्मेवारी सम्हाल्ने विषयमा अन्योलमा थिइन् । तर, ‘डिस्कर्ड’ मोबाइल एपमार्फत संगठित भएका युवाहरूको विश्वास र सल्लाहले उनलाई यो ऐतिहासिक जिम्मेवारी सुम्पियो, जसलाई उनले कुशलतापूर्वक पूरा गरेकी छन् ।

आन्दोलन लगत्तैको समयलाई फर्केर हेर्दा परिस्थिति निकै भयावह थियो । २७ भदौमा शपथ लिएर बालुवाटारस्थित सरकारी निवास पुग्दा प्रधानमन्त्री कार्कीले टायरको धुवाँ र विद्रोहको गन्ध खेप्नुपरेको थियो । सोही रात सुदन गुरुङ नेतृत्वको युवा समूहले प्रधानमन्त्री निवासमै ‘डिस्कर्ड’ मार्फत छलफल चलाएको थियो । त्यतिबेलाको त्रास र अन्योलबीच ओमप्रकाश अर्यालले गृहमन्त्रीको बागडोर सम्हालेका थिए, जसको काँधमा निर्वाचन सुरक्षाको प्रमुख जिम्मेवारी थियो ।

छ महिनाको छोटो अवधिमा मुलुकलाई निर्वाचनको मार्गमा डोर्‍याउनु कार्कीका लागि फलामको चिउरा चपाउनु सरह थियो । भदौ २३ र २४ गतेको विध्वंसका कारण सिंहदरबार एक सातासम्म अशान्त थियो । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको आग्रहमा चुनावी मार्गचित्रसहित नियुक्त भएकी कार्कीमा सुरुमा राजनीतिक कुटनीतिभन्दा बढी विद्रोही स्वभाव देखिन्थ्यो । स्थापित दलका नेताहरूप्रति उनको वितृष्णा र कडा टिप्पणीका कारण कतिपयले यो सरकारले चुनाव गराउन सक्दैन भन्ने आशंकासमेत गरेका थिए ।

प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार रामबहादुर रावलका अनुसार, त्यतिबेला राज्य संयन्त्र लगभग नेतृत्वविहीन र समाज विभाजित थियो । ‘सुरुमा उनको व्यक्तित्वका कारण स्वीकार्यता देखिए पनि पछि आफ्नो लगाव र दृढताले उनले सबै पक्षलाई एकै ठाउँमा ल्याएर निर्वाचन सम्भव बनाए,’ रावलले भने ।

यसबीचमा नेपाली सेनाको भूमिका र पूर्वराजतन्त्र पक्षधरको गतिविधिलाई लिएर अनेकौं हल्ला चलेका थिए । निवर्तमान प्रधानमन्त्री ओलीले यसलाई ‘हाहुमा बनेको सरकार’ को संज्ञा दिएका थिए । आन्दोलनकारीको दबाब र नेताहरूमाथि लगाइएको अंकुशका कारण निर्वाचनको वातावरण बिग्रने डर सधैं रहिरह्यो । यद्यपि, प्रधानमन्त्री कार्कीले आफ्नो स्वभावमा लचकता ल्याउँदै दलका शीर्ष नेताहरूसँग संवादको ढोका खोलिन् । राष्ट्रपति पौडेलको सहजीकरणमा उनले शीर्ष नेताहरूसँगको संवादलाई अघि बढाइन्, जसले निर्वाचनको आधार तय गर्‍यो ।

यस अवधिमा एमाले र कांग्रेसका महाधिवेशन, नयाँ दलहरूको उदय र केही मन्त्रीहरूको बहिर्गमन जस्ता घटनाले सरकारलाई चुनौती दिए पनि कार्की विचलित भइनन् । हिमाली जिल्लाको चिसोदेखि सुरक्षा चुनौतीसम्मका विषयमा उनले आफैं फिल्डमा पुगेर जानकारी लिइन् । विवादित छविका दुर्गा प्रसाईंसँगको संवाददेखि ओलीसँगको बयान प्रक्रियासम्ममा उनले देखाएको समन्वयकारी भूमिका नै आजको सफलताको कडी बन्यो ।

नागरिक अगुवा केदारभक्त माथेमा कार्कीको संवाद गर्ने क्षमताको प्रशंसा गर्छन् । ‘न्यायालयबाट आएको व्यक्तिले राजनीतिक आचरण देखाउनुपर्ने ठूलो चुनौती थियो । जेनजी, दलहरू र राजावादी सबैलाई सुन्दै र लड्दैपड्दै उनले मुलुकलाई यहाँसम्म ल्याए,’ माथेमाले भने ।

यतिबेला मुलुकमा लोकतन्त्र र संविधानलाई पुनः ट्र्याकमा ल्याउन कार्कीले खेलेको भूमिकाको चौतर्फी प्रशंसा भइरहेको छ । जेनजी आन्दोलनकी अगुवा रक्षा बमले पनि कठिन समयमा देश जोगाएको भन्दै प्रधानमन्त्रीलाई धन्यवाद दिएकी छन् । निर्वाचन सम्पन्न भएसँगै प्रधानमन्त्री कार्की र उनको टोली अब जननिर्वाचित नयाँ सरकारलाई सत्ता हस्तान्तरण गर्ने तयारीमा छ । संक्रमणकालको कठिन घडीमा मुलुकलाई सफल नेतृत्व दिएर सुशीला कार्कीले आफ्नो कार्यकालको सुखद समापन गरेकी छन् ।