बेलायतका प्रधानमन्त्री स्टार्मरले चीनसँग नयाँ सुरुवात र आर्थिक लाभको खोजी

बेइजिङ — बेलायती प्रधानमन्त्री केइर स्टार्मरले बिहीबार चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग भेट गर्दै आर्थिक वृद्धि र सुरक्षा सुदृढ गर्ने लक्ष्यसहित चीनसँग “परिष्कृत सम्बन्ध” निर्माण गर्न चाहेको बताएका छन् । यसले पछिल्ला वर्षहरूमा चिसिएको दुई देशबीचको सम्बन्धमा महत्वपूर्ण मोडको संकेत दिएको छ ।

आठ वर्षपछि बेलायती प्रधानमन्त्रीको चीन भ्रमणका क्रममा चारदिने यात्राको सबैभन्दा महत्वपूर्ण दिन स्टार्मरले बेइजिङस्थित ‘ग्रेट हल अफ द पिपुल’मा राष्ट्रपति सीसँग औपचारिक वार्ता गरे । भेटपछि दुवै नेताले संयुक्त रूपमा भोजनसमेत गरेका थिए ।

केन्द्र–वामपन्थी लेबर पार्टीको नेतृत्वमा बनेको सरकार अपेक्षित आर्थिक वृद्धि दिन संघर्षरत रहँदै आएको बेला, विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र चीनसँग सम्बन्ध सुधार्नु स्टार्मरको प्राथमिकतामा परेको छ। यद्यपि, जासुसी गतिविधि र मानव अधिकारसम्बन्धी चिन्ताहरू अझै कायम छन् ।

स्टार्मरले भेटको प्रारम्भमा सीलाई भने “चीन विश्व मञ्चको एक महत्वपूर्ण शक्ति हो र हामीले सहकार्यको अवसर पहिचान गर्न सक्ने, साथै असहमत विषयहरूमा अर्थपूर्ण संवाद गर्न सकिने परिष्कृत सम्बन्ध निर्माण गर्नु अत्यावश्यक छ” ।

राष्ट्रपति सी जिनपिङले बेलायत–चीन सम्बन्धले विगतमा “उतारचढाव” भोगेको उल्लेख गर्दै दुवै देशको हितमा नभएको बताए । उनले चीन दीर्घकालीन रणनीतिक साझेदारी विकास गर्न तयार रहेको पनि स्पष्ट पारे । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको अप्रत्याशित नीतिहरूको पृष्ठभूमिमा पश्चिमी मुलुकहरू चीनसँग कूटनीतिक सम्पर्क बढाइरहेका बेला स्टार्मर पनि चीनसँग सक्रिय संवाद गर्ने पछिल्लो पश्चिमी नेता बनेका छन् ।

ट्रम्पका बारम्बार बदलिने व्यापार महसुलको धम्की र डेनमार्कको स्वायत्त क्षेत्र ग्रिनल्यान्डमाथि नियन्त्रण गर्ने घोषणाले बेलायतजस्ता दीर्घकालीन सहयोगी मुलुकहरू असन्तुष्ट बनेका छन् । स्टार्मरको भ्रमण क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीको चीन भ्रमणलगत्तै भएको हो । कार्नीले चीनसँग व्यापार अवरोध हटाउने आर्थिक सम्झौता गरेका थिए, जसले ट्रम्पको आलोचना निम्त्याएको थियो ।

किङ्स कलेज लन्डनका चिनियाँ अध्ययनका प्राध्यापक केरी ब्राउनले बेलायत–चीन सम्बन्ध सुधार देखाउन थुप्रै सम्झौताहरू सार्वजनिक हुने अपेक्षा व्यक्त गरे । “यो भेट सफल देखिनुपर्छ,” उनले भने । “दुवै पक्ष असहमत विषयमा बहस गर्नेभन्दा पनि उपलब्धि देखाउने बैठक चाहन्छन् ।”

ठूलो व्यवसायिक प्रतिनिधिमण्डलसहित भ्रमण

अघिल्ला कन्जरभेटिभ सरकारहरूको कार्यकालमा राष्ट्रिय सुरक्षाको कारण देखाउँदै चीनको लगानीमा कडाइ गरिएको र हङकङको राजनीतिक स्वतन्त्रतामाथि भएको कारबाहीको आलोचना गरिएकाले दुई देशबीचको सम्बन्ध कमजोर बनेको थियो । स्टार्मरले भने त्यसपछि चीनसँग पुनः संलग्न हुने नयाँ नीति अपनाएका छन् ।

“हामी सरकारमा निर्वाचित हुँदा १८ महिनाअघि नै मैले बेलायतलाई पुनः बाह्य संसारतर्फ उन्मुख बनाउने वाचा गरेको थिएँ,” स्टार्मरले सीसँग भने । “किनकि विदेशमा हुने घटनाले घरभित्रको मूल्यदेखि लिएर हाम्रो सुरक्षासम्म प्रभाव पार्छ ।” विपक्षी कन्जरभेटिभ पार्टीकी नेतृ केमी बाडेनोचले चीनले सुरक्षा जोखिम पैदा गर्ने भन्दै आफू प्रधानमन्त्री भए चीन नजाने बताएकी छन् ।

बेलायती सुरक्षा निकायहरूले चीनले सरकारमाथि नियमित रूपमा जासुसी गर्ने गरेको आरोप लगाएका छन्, यद्यपि चीनले ती आरोप अस्वीकार गरेको छ । सहकार्यको संकेतस्वरूप, बेलायती प्रधानमन्त्री कार्यालय डाउनिङ स्ट्रिटले स्टार्मर र सीले अवैध आप्रवासी तस्करीमा संलग्न गिरोहविरुद्ध संयुक्त रूपमा काम गर्ने घोषणा गर्ने जनाएको छ ।

यस सहमति अन्तर्गत युरोप हुँदै शरणार्थी बन्न जाने मानिसहरू बोकेर जाने साना डुङ्गामा प्रयोग हुने चिनियाँ इन्जिनको प्रयोग घटाउने लक्ष्य राखिएको छ । बेलायत र चीनका अधिकारीहरूले तस्करहरूको आपूर्ति मार्ग पहिचान गर्न गुप्तचर सूचना आदान–प्रदान गर्ने तथा वैध चिनियाँ उत्पादक कम्पनीहरूलाई संगठित अपराधबाट दुरुपयोग हुन नदिन सहकार्य गर्नेछन् ।

स्टार्मरले चीनतर्फको विमानमै पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै मानव अधिकारका विषय उठाउने बताएका थिए । उनले हङकङका पूर्व सञ्चार व्यवसायी तथा बेलायती नागरिक जिमी लाइको मुद्दाबारे पनि सीसँग कुरा गर्ने संकेत दिएका थिए । लाइलाई डिसेम्बरमा राष्ट्रिय सुरक्षा अपराधमा दोषी ठहर गरिएको थियो ।

तर, स्टार्मरसँगै ५० भन्दा बढी व्यवसायिक नेताहरू चीन पुगेकाले यो भ्रमणको मुख्य प्राथमिकता आर्थिक सम्बन्ध रहेको स्पष्ट देखिन्छ । बेइजिङ पुगेको केही घण्टापछि व्यवसायिक प्रतिनिधिमण्डलसँग कुरा गर्दै स्टार्मरले चीनसँग “परिपक्व” सम्बन्ध आवश्यक रहेको बताए ।