टोकियो – ओसाकामा विगत ६ महिनादेखि चलिरहेको ‘वर्ल्ड एक्स्पो’ सोमबार भव्य समारोहका बीच सम्पन्न भएको छ । अत्याधुनिक प्रविधि र विविध संस्कृति झल्काउने प्रदर्शनीहरूले भरिपूर्ण यस एक्स्पोमा २५ मिलियनभन्दा बढी आगन्तुकहरू सहभागी भएका थिए ।
आयोजकहरूले केही सञ्चालनगत चुनौतीहरूका बाबजुद यस कार्यक्रमलाई सफल भएको घोषणा गरेका छन् । ‘हाम्रो जीवनका लागि भविष्यको समाजको परिकल्पना’ भन्ने नाराका साथ आयोजना गरिएको यस एक्स्पोको समापन समारोहमा एक घोषणापत्र जारी गर्दै भनियो, ‘यस एक्स्पोले आपसी समझदारी र संवादलाई बढावा दिने तथा परिवर्तनका लागि उत्प्रेरकको रूपमा काम गर्ने विश्वव्यापी सार्वजनिक हितको रूपमा आफ्नो सान्दर्भिकतालाई पुनः पुष्टि गरेको छ ।’
युमेसिमाको कृत्रिम टापुमा आयोजना गरिएको यस एक्स्पोमा १५८ देश तथा क्षेत्रहरूको सहभागिता रहेको थियो । पेरिसस्थित विश्व एक्स्पोहरूको निरीक्षण गर्ने निकाय ब्युरो इन्टरनेशनल डेस एक्स्पोजिसन्सको झण्डा सन् २०३० को आयोजक साउदी अरबलाई हस्तान्तरण गरियो ।
जापानका प्रधानमन्त्री शिगेरु इशिबाले समापन समारोहमा ‘विभाजनको सट्टा एकता’ र ‘टकरावको सट्टा सहिष्णुता’को महत्त्वमा जोड दिँदै भने, ‘हामीले हृदय जोडेर एउटा अद्भुत प्रदर्शनी सिर्जना गर्न सफल भयौं जसले धेरै मानिसहरूलाई सन्तुष्टि दियो ।’
समारोहमा उपस्थित क्राउन प्रिन्स फुमिहितोले भने, ‘मानवताले सामना गरिरहेका साझा चुनौतीहरूको समाधानबारे सँगै सोच्ने अवसर पाउनु अर्थपूर्ण थियो ।’
आइतबारसम्मको तथ्यांकअनुसार, कुल आगन्तुक संख्या २५.२९ मिलियन पुगेको छ । यो संख्या सन् २००५ मा आइची प्रान्तमा जापानले आयोजना गरेको अघिल्लो एक्स्पोको २२.०५ मिलियनभन्दा बढी हो, तर आयोजकले अनुमान गरेको २८.२० मिलियनको लक्ष्य भने पूरा हुन सकेन ।
कुल २२.०७ मिलियन टिकट बिक्री भएका थिए भने आधिकारिक मस्कट म्याकु-म्याकुका प्लश खेलौनालगायत इजाजत प्राप्त सामानहरूको बिक्रीबाट अगस्टको अन्त्यसम्ममा करिब ८० बिलियन येन (५२५ मिलियन डलर) आम्दानी भएको छ । आयोजकहरूले २८ बिलियन येनसम्मको सञ्चालन बचतको अपेक्षा गरेका छन् ।
यद्यपि, एक्स्पोमा केही चुनौतीहरू पनि देखा परेका थिए । यसको तयारी निर्माण लागत वृद्धि, प्याभिलियन निर्माणमा ढिलाइ र कम जनसमर्थनको चिन्ताले घेरिएको थियो ।
अप्रिलको मध्यमा एक्स्पो सुरु भएपछि सकारात्मक प्रतिक्रियाका कारण टिकट बिक्री बिस्तारै बढ्यो । तर, प्रवेश र प्याभिलियन भ्रमणका लागि अग्रिम आरक्षण प्रणाली मार्फत ‘नो-क्यू एक्स्पो’ बनाउने लक्ष्य राखिए पनि, विशेषगरी गर्मीको प्रचण्ड तापमा दैनिक रूपमा लामो लाइनहरू लाग्ने गरेका थिए ।
टिकट भएका केही आगन्तुकहरूले प्रवेशका लागि आरक्षण सुरक्षित गर्न नसक्दा आयोजकहरूलाई उनीहरूलाई समायोजित गर्न दैनिक सयौं समान-दिन प्रतिस्थापन टिकटहरू जारी गर्नुपरेको थियो । प्याभिलियनहरूको भत्काउने र हटाउने कार्य अर्को हप्तापछि सुरु हुनेछ, र जग्गा फेब्रुअरी २०२८ को अन्त्यसम्ममा ओसाका शहरलाई फिर्ता गरिनेछ ।
तर, केही अन्तर्राष्ट्रिय प्याभिलियनहरू निर्माणमा संलग्न उपठेकेदारहरूलाई भुक्तानी नगरिएको शुल्कसम्बन्धी एक अनिर्णीत मुद्दाले एक्स्पो बन्द भएपछि ठेकेदारहरूलाई भत्काउने काममा भाग लिन निरुत्साहित गर्न सक्ने चिन्ताहरू छन् । कार्यक्रम स्थलको प्रतीकात्मक २ किलोमिटर लामो ‘ग्रान्ड रिङ’ काठको छत संरचनाको करिब २०० मिटर यसको हालको रूपमा सुरक्षित राखिनेछ, जबकि बाँकी भागहरू भत्काइनेछ र केही अंशहरू पुन: प्रयोग गरिनेछ ।
