न्युयोर्क – दोस्रो विश्वयुद्धमा जापानको पराजयपछि भोकमरी र गरिबीले छटपटाइरहेका जापानी नागरिकहरूलाई राहत पुर्याउन विदेशमा रहेका जापानी मूलका नागरिकहरूले गरेको ऐतिहासिक योगदानका तथ्यहरू सार्वजनिक भएका छन् । न्युयोर्कस्थित जापानी-अमेरिकी समुदायले हालै केही ऐतिहासिक तस्बिर र दस्तावेजहरू सार्वजनिक गर्दै मातृभूमिप्रतिको त्यो अगाध प्रेमको स्मरण गराएका हुन् ।
सन् १९४५ मा जापानले आत्मसमर्पण गरेलगत्तै त्यहाँका जनतालाई खाद्यान्न र लत्ताकपडा उपलब्ध गराउन ‘लाइसेन्स्ड एजेन्सी फर रिलिफ इन एसिया’ नामक संस्था सक्रिय भएको थियो । सन् १९४६ देखि १९५२ सम्म सञ्चालित यस अभियानमार्फत पठाइएका सामग्रीलाई जापानमा ‘लारा गुड्स’ भनेर चिनिन्छ । अनुसन्धानका अनुसार, जापान पठाइएका कुल सामग्रीमध्ये २० देखि ३० प्रतिशत हिस्सा अमेरिकामा रहेका जापानी मूलका नागरिक र त्यहाँ बसोबास गर्ने जापानीहरूको योगदानबाट सम्भव भएको थियो ।
न्युयोर्कस्थित जापानी अमेरिकन एसोसिएसनका अनुसार, राहत अभियान सुरु भएको पहिलो सात महिनामै त्यहाँका जापानी-अमेरिकीहरूले ४१,००० डलर सङ्कलन गरेका थिए । यो रकम आजको मूल्यमा करिब ७,००,००० डलर बराबर हुन्छ ।
यो सहयोग त्यसबेला झनै अर्थपूर्ण थियो, जतिबेला अमेरिकामा रहेका जापानी मूलका मानिसहरू आफैँ चरम जातीय भेदभाव र बेरोजगारीको सामना गरिरहेका थिए । कतिपयले ५ वा १० डलर मात्रै भए पनि सहयोग जुटाएका थिए । अभिलेख अनुसार, एक व्यक्तिले त आफ्नी छोरीको कलेज भर्नाका लागि वर्षौँदेखि जम्मा गरेका १० सेन्टका सिक्काहरू समेत मातृभूमिको पीडा देख्न नसकी राहत कोषमा बुझाएका थिए ।
जापानले आत्मसमर्पण गरेको ठिक एक महिनापछि, १४ सेप्टेम्बर १९४५ मा न्युयोर्कमा राहत प्रयासका लागि पहिलो तयारी बैठक बसेको थियो । त्यसबेला जारी गरिएको एउटा अपीलमा भनिएको थियो, ‘अमेरिकामा रहेका हाम्रा देशबासीहरूका लागि आफ्नो मातृभूमिमा रहेका पीडितहरूलाई सकेसम्म धेरै राहत उपलब्ध गराउनु एउटा निःशर्त कर्तव्य हो ।’
जापान पठाइएका राहत सामग्रीमा साबुन, औषधि र शिशुहरूका लागि धुलो दूध जस्ता अत्यावश्यक वस्तुहरू थिए ।
एसोसिएसनसँग अहिले पनि ती सामग्री प्राप्त गर्ने जापानी नागरिकहरूले पठाएका भावुक धन्यवादका पत्रहरू र चन्दा संकलनका विवरणहरू सुरक्षित छन् । यी ऐतिहासिक दस्तावेजहरूलाई समेटेर संस्थाले १६ मिनेटको एक वृत्तचित्र समेत तयार पारेको छ, जुन युट्युबमा हेर्न सकिन्छ ।
‘म चाहन्छु कि दर्शकहरूले ‘लारा गुड्स’ भित्र सामान मात्र होइन, जापानी-अमेरिकीहरूको आफ्नो मातृभूमिप्रतिको गहिरो भावना र ममता लुकेको थियो भन्ने कुरा बुझून्,’ एसोसिएसनकी कार्यकारी निर्देशक मिचियो नोदाले भनिन् ।
