काठमाडौं – अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पका नीतिहरूविरुद्ध अमेरिकाभरि ‘नो किङ्ग्स’ नामक विशाल प्रदर्शनहरू भएका छन् । ट्रम्पको मार-ए-लागो निवास नजिकैसहित ५० वटै राज्यमा आयोजना गरिएका यी प्रदर्शनमा लाखौँ मानिस सहभागी थिए ।
अमेरिकाका प्रमुख शहरहरू न्यूयोर्क, वाशिङ्गटन डीसी, सिकागो, मायामी र लस एन्जलसमा जम्मा भएका प्रदर्शनकारीहरूले ट्रम्प प्रशासनका कागजातविहीन आप्रवासीमाथिको दमन, न्याश्नल गार्डको परिचालन र सङ्घीय रोजगारी कटौतीजस्ता नीतिको विरोध गरे । ज्यानुअरीमा ट्रम्पले सत्ता सम्हालेयता यो तेस्रो ठूलो सामूहिक प्रदर्शन हो ।
‘राजतन्त्र होइन, लोकतन्त्र’ टाइम्स स्क्वायरमा गुञ्जियो
न्यूयोर्कको टाइम्स स्क्वायरमा शनिबार बिहान सुरु भएको प्रदर्शनमा केही समयमै हजारौँ मानिस सहभागी भए । चोक र सब-वे प्रवेशद्वारहरूमा ‘राजतन्त्र होइन, लोकतन्त्र’ र ‘संविधान विकल्प होइन’ जस्ता सन्देश लेखिएका प्लेकार्ड बोकेका प्रदर्शनकारीहरूको भिड थियो ।
ट्रम्पका साझेदारहरूले आन्दोलनकारीहरूको सम्बन्ध अति-वामपन्थी एन्टिफा अभियानसँग भएको र यो ‘अमेरिकामाथि घृणा व्यक्त गर्न आयोजित र्याली’ भएको आरोप लगाए । यद्यपि, आयोजक र प्रदर्शनकारीहरूले शनिबारको कार्यक्रम शान्तिपूर्ण भएको बताएका छन् । ‘नो किङ्ग्स’ समूहले आफ्नो वेबसाइटमा अहिंसालाई प्रमुख सिद्धान्त बताएको छ र सबै सहभागीहरूलाई सम्भावित झगडाहरू तत्कालै शान्त पार्न अनुरोध गरेको थियो ।
न्यूयोर्कमा ड्रमको आवाज बजिरहँदा प्रदर्शनकारीहरूले ‘लोकतन्त्र यस्तो हुन्छ’ भन्दै नारा लगाए । माथि ड्रोन र हेलिकप्टरहरू उडेको देखिन्थ्यो भने प्रहरीहरू छेउछाउमा उभिएका थिए । न्यूयोर्क प्रहरी विभागले एक लाखभन्दा बढीले प्रदर्शनमा सहभागिता जनाएको र कसैलाई पनि पक्राउ नगरिएको जानकारी दियो ।
स्वतन्त्र लेखिका तथा सम्पादक बेथ ज्यासलफले ट्रम्प प्रशासनअन्तर्गत भइरहेका काम ‘फाँसीवाद र अधिनायकवादी सरकारतर्फ उन्मुख’ भएको बताइन् । “म न्यूयोर्क शहरप्रति निकै माया राख्छु । अन्य धेरै मानिसहरूसँग हुँदा त्यसले मलाई आशा दिन्छ,” उनले भनिन् ।
ट्रम्पका कार्यकारी आदेश र आलोचकहरूको चिन्ता
ज्यानुअरीमा ह्वाइट हाउसमा फर्किएयता ट्रम्पले राष्ट्रपतीय अधिकारको सीमा विस्तार गर्दै कार्यकारी आदेशहरूमार्फत् सङ्घीय सरकारका कतिपय संयन्त्रलाई समाप्त पारिदिएका छन् । उनले राज्यका गभर्नरहरूको असहमतिका बाबजुद अमेरिकाका विभिन्न शहरहरूमा न्याश्नल गार्डका फौजहरू खटाएका छन् । उनले आफ्नो प्रशासनका प्रमुख कानुन कार्यान्वयन गर्ने निकायका उच्च अधिकारीहरूलाई आफूले शत्रु ठानेका व्यक्तिहरूलाई कारबाही गर्न पनि भनेका छन् ।
अमेरिकी राष्ट्रपतिले सङ्कटबाट देशलाई पुनर्निर्माण गर्न आफ्ना कदमहरू आवश्यक रहेको दाबी गर्दै आफू तानाशाह वा फाँसीवादी रहेको भन्ने आरोप अतिरञ्जित भएको टिप्पणी गरे । तर आलोचकहरू ट्रम्प प्रशासनका कतिपय कदमहरू असंवैधानिक रहेको र अमेरिकी लोकतन्त्रका लागि खतरा रहेको बताए ।
६८ वर्षीय अवकाशप्राप्त इलेक्ट्रोनिक इन्जिनियर मासिमो मास्कोलीले इटलीमा हुर्किएका उनले आफ्नो मातृभूमिले अघिल्लो शताब्दीमा अँगालेको बाटो अमेरिकाले पनि पछ्याउन लागेकोमा चिन्ता लागेर प्रदर्शनमा आएको बताए ।
“मुसोलीनीको सेनाबाट भागेर प्रतिरोध आन्दोलनमा सहभागी भएका एकजना इटालियन नायकको म आफन्त हुँ । उनलाई यातना दिएर फाँसीवादीहरूले हत्या गरेका थिए र ८० वर्षपछि म संयुक्त राज्य अमेरिकामा फेरि फाँसीवाद देख्न चाहन्नँ,” मास्कोलीले भने । उनले कठोर आप्रवासन र लाखौँ अमेरिकीहरूको स्वास्थ्य सेवा कटौतीमा पर्न सक्ने ट्रम्प प्रशासनको नीतिबाट आफू चिन्तित रहेको बताए ।
“हामी सर्वोच्च अदालतमा भर पर्न सक्दैनौँ । हामी सरकारलाई भरोसा गर्न सक्दैनौँ,” उनले भने । ‘हामी कङ्ग्रेसलाई भरोसा गर्न सक्दैनौँ । अहिले व्यवस्थापिका, कार्यपालिका र न्यायपालिका सबै अमेरिकी जनताको विपक्षमा छन् । त्यही भएर हामी लडिरहेका छौँ ।’
नेताहरूको सहभागिता र अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता
सिनेटका अल्पसङ्ख्यक नेता तथा न्यूयोर्कका डेमोक्र्याट नेता चक सुमर पनि प्रदर्शनमा सहभागी थिए । “अमेरिकामा कोही पनि तानाशाह छैन र हामी ट्रम्पलाई हाम्रो लोकतन्त्रलाई कमजोर पारिरहन दिने छैनौँ,” ‘स्वास्थ्य सेवा सङ्कट सम्बोधन गर’ भन्दै माग गरिएको सङ्केतसहितको प्लेकार्ड बोकेको आफ्नो तस्बिरसहित सुमरले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखे ।
वाशिङ्गटन डीसीमा, भर्मन्टका सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सले प्रमुख मन्तव्य दिए । “हामी यहाँ अमेरिकाप्रति घृणा लिएर आएका होइनौँ । हामी यहाँ अमेरिकाप्रतिको माया लिएर आएका हौँ,” हजारौँको भिडलाई सम्बोधन गर्दै उनले भने ।
अमेरिकाबाहिर पनि यस्ता प्रदर्शनहरू भएका छन् । बर्लिन, म्याड्रिड र रोममा मानिसहरूले प्रदर्शनमा सहभागी अमेरिकीहरूप्रति ऐक्यबद्धता जनाएका छन् । लन्डनमा सयौँको सङ्ख्यामा प्रदर्शनकारीहरू अमेरिकी राजदूतावासबाहिर जम्मा भएका थिए भने टोरन्टोमा अमेरिकी वाणिज्यदूतावास नजिकै भएका प्रदर्शनमा ‘क्यानडालाई नछुनू’ भन्ने सन्देश बोकेका प्लेकार्ड सहभागीहरूले ल्याएका थिए ।
ट्रम्पको प्रतिक्रिया र गभर्नरहरूको तयारी
आइतबार प्रसारण हुने फक्स न्यूजलाई दिएको अन्तर्वार्ताको अंश शनिबार सार्वजनिक गरिएको छ जसमा राष्ट्रपति ट्रम्पले भावी र्यालीहरूलाई सम्बोधन गर्न खोजेको जस्तो देखिन्छ । “राजा ! यो कुनै नाटक होइन,” अन्तर्वार्तालाई प्रवर्द्धन गर्न सार्वजनिक गरिएको क्लिपमा ट्रम्पले भने । “तपाईँलाई थाहा छ- उनीहरूले मलाई राजा भनेर सम्बोधन गरिरहेका छन् । म राजा होइन ।”
कन्सासका सिनेट रोजर मार्शलले भने, “हामीले न्याश्नल गार्डहरूलाई बाहिर ल्याउनुपर्ने हुन्छ । आशा छ, यो शान्तिपूर्ण हुने छ । तर मलाई शङ्का छ ।” प्रदर्शनअघि कैयौँ अमेरिकी राज्यका रिपब्लिकन गभर्नरहरूले न्याश्नल गार्डलाई परिचालनका लागि तयार अवस्थामा राखेका थिए ।
टेक्ससका गभर्नर ग्रेग एबटले बिहीबार न्याश्नल गार्डलाई सक्रिय तुल्याउँदै अस्टिनमा ‘योजना गरिएको एन्टिफासँग सम्बन्धित प्रदर्शन’लाई लक्षित गर्दै त्यो आवश्यक भएको बताए । डेमोक्र्याट नेताहरूले सशस्त्र सैनिकहरूलाई शान्तिपूर्ण प्रदर्शनहरू दबाउन सेना पठाइएको भन्दै त्यसको निन्दा गरेका थिए । डेमोक्र्याट नेता जीनी वुले भने, “त्यस्तो काम राजा र तानाशाहहरूले गर्छन् र ग्रेग अबटले आफू त्यसमध्ये एक भएको भर्खरै पुष्टि गरेका छन् ।”
ट्रम्पको अनुरोधमा राजधानी वाशिङ्गटन डीसीमा अगस्टदेखि नै न्याश्नल गार्ड परिचालित गरिएको छ । त्यहाँ प्रदर्शन भइरहेका ठाउँमा सैनिकहरू नदेखिए पनि स्थानीय प्रहरीहरू खटिएका थिए । राजधानीमा आयोजित र्यालीमा एक व्यक्तिले एउटा प्लेकार्ड बोकेका थिए जसमा ‘म एन्टिफा हुँ’ लेखिएको थियो ।
सतसट्ठी वर्षका चक इप्स त्यो ‘भारी’ शब्द भएको ठान्छन् । उनले आफूले ‘शान्ति, बल हेरचाह, जीवनयापन गर्न सक्ने ज्याला, स्वास्थ्य सेवा’ र आप्रवासी र विभिन्न वर्णका मानिसहरूप्रति समर्थन व्यक्त गर्न त्यसो गरेको बताए । ‘उनले सबैलाई मनोवैज्ञानिक रूपमा भ्रममा पार्न खोजिरहेका छन् वा प्रयास गरिरहेका छन् । तर त्यसले काम गरिरहेको छैन् ।’
ट्रम्पको लोकप्रियतामा गिरावट
डोनल्ड ट्रम्पलाई लिएर अमेरिकीहरू गहिरो गरी विभाजित छन् । रोएटर्स/इपसोसको एउटा सर्वेक्षणले राष्ट्रपतिको रूपमा उनका कामहरूको जम्मा ४० प्रतिशत अमेरिकीहरूले अनुमोदन गरेको र ५८ प्रतिशतले अनुमोदन नगरेको उल्लेख गरेको छ । यो उनको पहिलो कार्यकालको औसत एप्रुभल रेटिङसँग करिब बराबर भए पनि दोस्रो कार्यकालको सुरुवातमा ज्यानुअरीमा रहेको ४७ प्रतिशत अनुमोदन दरभन्दा कम हो ।
आफ्नो कार्यकाल अघि बढ्दै जाँदा राष्ट्रपतिहरूको लोकप्रियता कम हुँदै जानुलाई सामान्य मानिन्छ । रोएटर्स/इपसोसका अनुसार ज्यानुअरी २०२१ मा जो बाइडनको एप्रुभल रेटिङ ५५ प्रतिशत थियो । तर त्यही वर्षको अक्टोबरसम्म आइपुग्दा, त्यो घटेर ४६ प्रतिशत कायम भएको थियो ।
ट्रम्पका नीतिहरूविरुद्ध अमेरिकाभरि फैलिएका ‘नो किङ्ग्स’ प्रदर्शनहरूले राष्ट्रपतिको लोकप्रियतामा आएको गिरावट र अमेरिकी समाजमा गहिरिँदै गएको विभाजनलाई स्पष्ट पारेको छ । –BBC को सहयोगमा
