काठमाडौं – डिजिटल प्रविधिको तीव्र विकाससँगै क्लाउड स्टोरेजको प्रयोग विश्वभर तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ । व्यक्तिगत फाइलदेखि व्यवसायिक डाटा व्यवस्थापनसम्मका काम अब इन्टरनेटमार्फत सुरक्षित रूपमा भण्डारण गर्ने प्रवृत्ति बढेको छ । तर यसको प्रयोगसँगै डाटा सुरक्षासम्बन्धी चिन्ताहरू पनि बढ्न थालेका छन् ।
प्रविधि विज्ञहरूका अनुसार क्लाउड स्टोरेजले प्रयोगकर्तालाई सजिलो पहुँच, कम लागत र उच्च लचकता प्रदान गर्छ । मोबाइल, ल्यापटप वा अन्य डिभाइसबाट जुनसुकै स्थानबाट डाटा पहुँच गर्न सकिने भएकाले यो प्रणाली अत्यन्त लोकप्रिय बन्दै गएको हो । विशेषगरी व्यवसाय, बैंकिङ, शिक्षा तथा सरकारी क्षेत्रमा क्लाउडको प्रयोग उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ ।
तर विशेषज्ञहरू भन्छन्, सुविधा बढेसँगै जोखिम पनि उत्तिकै बढेको छ । साइबर आक्रमण, डाटा चुहावट, अनधिकृत पहुँच तथा प्रणालीमा कमजोरीका कारण संवेदनशील जानकारी जोखिममा पर्न सक्ने खतरा रहन्छ । पछिल्ला वर्षहरूमा विश्वभर ठूला कम्पनीहरू समेत डाटा ब्रीचको शिकार बनेका घटनाहरू सार्वजनिक भएका छन् ।
आईटी सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार धेरैजसो डाटा चुहावटको कारण प्राविधिक कमजोरीभन्दा प्रयोगकर्ताको लापरवाही हुने गरेको छ । कमजोर पासवर्ड, सार्वजनिक वाइफाइ प्रयोग तथा अनधिकृत लिंकमा क्लिक गर्ने बानीले डाटा जोखिममा पार्ने सम्भावना बढाउँछ ।
क्लाउड सेवा प्रदायकहरूले भने उन्नत सुरक्षा प्रणाली प्रयोग गर्दै आएको दाबी गरेका छन् । डाटा एन्क्रिप्सन, मल्टि–फ्याक्टर अथेण्टिकेसन, नियमित सुरक्षा अपडेट तथा ब्याकअप प्रणालीमार्फत प्रयोगकर्ताको डाटा सुरक्षित राख्ने प्रयास भइरहेको बताइन्छ । तर प्रयोगकर्ताको सचेतना बिना पूर्ण सुरक्षा सम्भव नहुने विज्ञहरूको भनाइ छ ।
नेपालमा पनि पछिल्ला वर्षहरूमा क्लाउड स्टोरेजको प्रयोग बढ्दै गएको छ । अनलाइन शिक्षा, डिजिटल भुक्तानी, रिमोट काम तथा सामाजिक सञ्जालको प्रयोगसँगै डाटा व्यवस्थापनको आवश्यकता बढेपछि क्लाउड सेवातर्फ आकर्षण बढेको देखिन्छ ।
विशेषज्ञहरूले क्लाउड प्रयोग गर्दा बलियो पासवर्ड राख्ने, टू–फ्याक्टर अथेण्टिकेसन प्रयोग गर्ने, संवेदनशील फाइलहरू एन्क्रिप्ट गर्ने तथा नियमित ब्याकअप राख्ने सुझाव दिएका छन् । साथै विश्वसनीय सेवा प्रदायक मात्र प्रयोग गर्न र डाटा पहुँच अधिकार सीमित राख्न पनि जोड दिइएको छ ।
समग्रमा, क्लाउड स्टोरेजले डिजिटल जीवनलाई सहज बनाएको भए पनि डाटा सुरक्षा सुनिश्चित गर्न प्रयोगकर्ताको सावधानी र सही प्रविधि प्रयोग अत्यन्त आवश्यक रहेको देखिएको छ ।
