टोकियो – जापानका प्रधानमन्त्री शिगेरु इशिबाले पदबाट राजीनामा दिने घोषणा गरेका छन् । पछिल्लो चुनावले खस्किएको जनमत र बढ्दो दबाबका कारण इशिबा प्रधानमन्त्री बनेको एक वर्ष नपुग्दै पद त्याग्ने निष्कर्षमा पुगेका हुन् ।
विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र जापानले कमजोर आर्थिक वृद्धिको सामना गरिरहेका बेला उनको राजीनामाले आगामी दिनमा लामो समयसम्म नीतिगत अस्थिरता निम्त्याउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ । ६८ वर्षीय इशिबाले पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै आफ्नो सत्तारुढ लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टी (एलडीपी) लाई आपतकालीन नेतृत्व चयनका लागि आह्वान गरेका छन् ।
दोस्रो विश्वयुद्धपछिको अधिकांश समय जापानमा शासन गर्दै आएको एलडीपीको नयाँ नेता चयन नभएसम्म इशिबाले काम गरिरहने बताएका छन् । बढ्दो महँगीका कारण मतदाताको असन्तुष्टि बढ्दै गएको थियो । जुलाईमा भएको माथिल्लो सदनको निर्वाचनमा हार बेहोरेपछि पनि उनले राजीनामा दिन अस्वीकार गर्दै आएका थिए । बरु, उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले लगाएको शुल्कसम्बन्धी व्यापार सम्झौताका विवरणहरू टुङ्गो लगाउनमा ध्यान केन्द्रित गरेका थिए । यसले जापानको महत्त्वपूर्ण अटोमोबाइल उद्योगलाई प्रभावित पारेको थियो र कमजोर आर्थिक वृद्धिको चिन्ता बढाएको थियो ।
इशिबाले भावुक हुँदै भने, ‘जापानले व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेपछि र राष्ट्रपतिले कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेपछि, हामीले एउटा महत्त्वपूर्ण अवरोध पार गरेका छौं । म अब जिम्मेवारी अर्को पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्न चाहन्छु ।’
राजनीतिक अनिश्चितताको चिन्ताले गर्दा गत हप्ता जापानको येन मुद्रा र सरकारी बन्डहरूमा गिरावट आएको थियो । बुधबार त ३० वर्षे बन्डको उपज रेकर्ड स्तरमा पुगेको थियो । एलडीपीले सोमबार असाधारण नेतृत्व निर्वाचन गर्ने कि नगर्ने भन्नेबारे मतदान गर्ने निर्णय गरेपछि इशिबाको भविष्यबारे थप अड्कलबाजी सुरु भएको थियो ।
इशिबाको उत्तराधिकारी को ?
नयाँ नेतृत्व चयनको दौडले अमेरिकी शुल्कले प्रभावित अर्थतन्त्रमा थप चुनौतीहरू थप्न सक्ने भए पनि, बजारहरूले इशिबाको स्थानमा वित्तीय र मौद्रिक नीतिहरूलाई खुकुलो बनाउने पक्षधर नेता आउने सम्भावना बढी देखेका छन् । यसमा एलडीपीका अनुभवी सानाए टाकाइची पनि छन्, जसले बैंक अफ जापानको ब्याजदर वृद्धिको आलोचना गर्दै आएकी छिन् । गत वर्षको एलडीपी नेतृत्व दौडमा इशिबाले टाकाइचीलाई झिनो मतान्तरले पराजित गरेका थिए ।
अर्का सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा शिन्जिरो कोइजुमीको नाम पनि चर्चामा छ । उनी एक आकर्षक युवा नेता हुन् र इशिबाको कृषि मन्त्रीका रूपमा बढ्दो मूल्य नियन्त्रण गर्ने जिम्मेवारी पाएका थिए ।
मेइजी यासुदा रिसर्च इन्स्टिच्युटका अर्थशास्त्री काजुटाका माएदाका अनुसार एलडीपीको लगातार चुनावी हारपछि इशिबामाथि बढ्दो राजनीतिक दबाबका कारण उनको राजीनामा अपरिहार्य थियो । माएदाका अनुसार, ‘सम्भावित उत्तराधिकारीहरूमा कोइजुमी र टाकाइचीलाई सबैभन्दा सम्भावित उम्मेदवारको रूपमा हेरिएको छ । कोइजुमीले ठूला परिवर्तनहरू ल्याउने अपेक्षा गरिएको छैन, जबकि टाकाइचीको विस्तारवादी वित्तीय नीति र ब्याजदर वृद्धिको लागि उनको सतर्क दृष्टिकोणले वित्तीय बजारबाट सूक्ष्म निगरानी आकर्षित गर्न सक्छ ।’
पार्टीसँग संसदका कुनै पनि सदनमा बहुमत नभएकाले एलडीपीको अर्को अध्यक्ष नै प्रधानमन्त्री बन्ने ग्यारेन्टी छैन । विश्लेषकहरूका अनुसार, जो कोही पनि नयाँ नेता बन्छन्, उनले जनादेश प्राप्त गर्नका लागि तत्काल चुनाव आह्वान गर्न सक्छन् । जापानको विपक्षी दल अझै पनि कमजोर रहे पनि, अति दक्षिणपन्थी, आप्रवासन विरोधी सान्सेटो पार्टीले जुलाईको माथिल्लो सदनको चुनावमा ठूलो सफलता हासिल गरेको थियो, जसले एक समयका सीमान्त विचारहरूलाई राजनीतिको मूलधारमा ल्याएको छ ।
