टोकियो – जापानको सत्तारुढ लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टी (एलडीपी) को अध्यक्षमा पूर्व आन्तरिक मामिला मन्त्री सानाई ताकिची विजयी भएकी छिन् । शनिबार भएको निर्वाचनमा कृषि मन्त्री शिन्जिरो कोइजुमीलाई रनअफमा पराजित गर्दै ताकिची जापानको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बन्ने मार्ग प्रशस्त गरेकी हुन् ।
निवर्तमान प्रधानमन्त्री शिगेरु इशिबाको स्थान लिँदै ६४ वर्षीया ताकिची सत्तारुढ दलको शीर्ष पद सम्हाल्ने पहिलो महिला पनि बनेकी छिन् । उनको कडा कूटनीतिक र सुरक्षा अडानले चीन र दक्षिण कोरियाजस्ता एसियाली छिमेकीहरूसँग नयाँ तनाव उत्पन्न गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । रनअफमा ताकिचीले १८५ मत प्राप्त गरिन् भने कोइजुमीले १५६ मत पाए । पहिलो चरणमा पाँच जना उम्मेदवारमध्ये दुई एलडीपी सांसद र मुख्य मन्त्रिपरिषद्का सचिव योशिमासा हयाशीलाई प्रमुख दावेदारका रूपमा हेरिएको थियो ।
जुलाईमा भएको निर्वाचनमा सत्तारुढ गठबन्धनले आफ्नो कनिष्ठ साझेदार कोमेइटो पार्टीसँग मिलेर संसदको दुवै सदनमा बहुमत गुमाएपछि बढ्दो राजनीतिक अनिश्चितताका बीच यो नेतृत्व दौड भएको हो । सन् १९५५ मा एलडीपीको स्थापना भएयता यस्तो अवस्था पहिलो पटक आएको हो । ‘एलडीपीले नयाँ युगको सुरुवात गरेको छ,’ ताकिचीले निर्वाचित भएपछि आफ्ना सहकर्मी सांसदहरूलाई भनिन् । उनी एक कट्टर रूढिवादी सांसदका रूपमा परिचित छिन् । उनले करिब ७० वर्षदेखि सत्तामा रहेको पार्टीले जनताको ‘चिन्तालाई आशामा बदल्ने’ प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन् ।
ताकिचीले पूर्व प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेको सुरक्षा सम्बन्धी विचारहरूलाई समर्थन गर्छिन् । टोकियोस्थित विवादास्पद युद्ध-सम्बन्धित यासुकुनी तीर्थस्थलमा उनको आवधिक भ्रमणले बेइजिङ र सोलबाट तीव्र आलोचना आकर्षित गरेको छ । ताकिचीको कार्यकाल दुई वर्षको हुनेछ, सेप्टेम्बर २०२७ सम्म । उनले इशिबाको मूल तीन वर्षको कार्यकालको बाँकी अवधि पूरा गर्नेछिन् ।
गत वर्षको नेतृत्व निर्वाचनमा, जसमा कीर्तिमानी नौ उम्मेदवार थिए, इशिबाले पहिलो चरणमा ताकिचीभन्दा पछि परेका थिए तर रनअफमा विजयी भएका थिए । अक्टोबर १५ वरिपरि हुने अपेक्षा गरिएको संसदको असाधारण सत्रमा ताकिचीलाई अर्को प्रधानमन्त्रीका रूपमा चयन गरिने सम्भावना छ, किनकि अल्पमत गठबन्धन सबैभन्दा ठूलो शक्ति बनेको छ र विपक्षी दलहरू विभाजित छन् ।
एलडीपीको नेतृत्वमा रहेको सत्तारुढ गठबन्धनलाई विधेयक र बजेट पारित गर्न केही विपक्षी दलको समर्थन आवश्यक पर्ने भएकोले, ताकिचीले बढ्दो जीवनयापनको लागतसँग संघर्ष गरिरहेका जनताका लागि अन्य दलहरूसँग मिलेर काम गर्ने चुनौतीको सामना गर्नेछिन् । निर्वाचनअघिका सञ्चारमाध्यमका सर्वेक्षणअनुसार ताकिची जनतामाझ प्रमुख रोजाइ थिइन्, जबकि ४४ वर्षीय कोइजुमी, पूर्व प्रधानमन्त्री जुनिचिरो कोइजुमीका छोराले आफ्ना सहकर्मी सांसदहरूमाझ सबैभन्दा बलियो समर्थन प्राप्त गरेका थिए ।
यद्यपि, रनअफमा १४९ सांसदले ताकिचीलाई समर्थन गरे, जबकि कोइजुमीलाई १४५ सांसदले समर्थन गरे । कोइजुमीलाई जापानको सबैभन्दा कान्छो युद्धपछिका प्रधानमन्त्रीका रूपमा उच्च प्रत्याशित उम्मेदवार मानिएको थियो । कोइजुमी आफ्नो अभियानका क्रममा प्रत्यक्ष-प्रसारित पत्रकार सम्मेलनमा आफ्ना समर्थकहरूलाई अनलाइनमा सकारात्मक टिप्पणी पोस्ट गर्न प्रोत्साहन गरेको विवादमा फसेका छन्, जसले राजनीतिक सञ्चारमा पारदर्शिता र निष्पक्षताका बारेमा चिन्ता बढाएको छ ।
६४ वर्षीय हयाशी, एक शान्तिवादी मध्यमार्गी र व्यापक मन्त्रीस्तरीय अनुभव भएका व्यक्तिले ताकिची र कोइजुमीसँगको अन्तरलाई चुनावअघि द्रुत रूपमा घटाएका थिए, तर उनी सफल भएनन् । अन्य दावेदारहरूमा पूर्व आर्थिक सुरक्षा मन्त्री टाकायुकी कोबायाशी र पूर्व विदेश मन्त्री तोशिमित्सु मोटेगी थिए । हयाशीजस्तै, दुवैले प्रतिष्ठित टोकियो विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेका छन् र हार्वर्ड विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर डिग्री प्राप्त गरेका छन् ।
सेप्टेम्बरको सुरुमा, इशिबाले जुलाईमा भएको माथिल्लो सदनको निर्वाचनमा सत्तारुढ गठबन्धनले बहुमत गुमाएको जिम्मेवारी लिँदै राजीनामा दिने आफ्नो मनसाय घोषणा गरेका थिए । अक्टोबर २०२४ मा भएको तल्लो सदनको निर्वाचनमा पनि गठबन्धनले बहुमत गुमाएको थियो । इशिबाले त्यस महिनाको सुरुमा मात्र प्रधानमन्त्री बनेका थिए ।
