टोकियो – जापानमा १०० वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका मानिसहरूको संख्या कीर्तिमानी रूपमा वृद्धि भई करिब १ लाख पुगेको छ । स्वस्थ जीवनशैली र आहारका कारण जापानी जनसंख्या दीर्घ जीवन बाच्ने गरेको हो ।
जापानको स्वास्थ्य मन्त्रालयले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार, यो सङ्ख्या लगातार ५५ औँ वर्षसम्म बढेर ९९ हजार ७६३ पुगेको छ । यसमा ८८ प्रतिशत महिलाहरू रहेका छन् । यो तथ्यांकले जापानलाई विश्वमै सर्वाधिक दीर्घायु भएका राष्ट्रहरूको सूचीमा अग्रपङ्क्तिमा उभ्याएको छ ।
हाल ८७ हजार ७८४ महिला र ११ हजार ९७९ पुरुषले शतकीय जीवन पार गरिसकेका छन् । जापानको कुल जनसंख्या १२.४ करोडको ०.८१ प्रतिशतले १०० वर्षभन्दा बढी उमेर पार गरेको यो तथ्यांक आफैंमा एउटा अनुपम रेकर्ड हो। देशकी सबैभन्दा बढी उमेरकी महिला ११४ वर्षीया शिगेको कागावा र सबैभन्दा बढी उमेरका पुरुष १११ वर्षीय कियोताका मिजुनो हुन् ।
के हो दीर्घायुको रहस्य ?
-
स्वस्थ जीवनशैली र आहार: जापानीहरूको आहारमा रातो मासुको कम प्रयोग, माछा र तरकारीको अधिक सेवनका कारण मुटु रोग र क्यान्सरजस्ता रोगहरूको जोखिम कम हुन्छ । मोटोपनको समस्या पनि जापानमा निकै कम छ, जसले समग्र स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ ।
-
सक्रिय जीवन: जापानी मानिसहरू बुढेसकालमा पनि शारीरिक रूपमा सक्रिय रहन्छन् । हिँड्ने र सार्वजनिक यातायातको प्रयोग गर्ने चलनले उनीहरूलाई स्वस्थ रहन मद्दत गर्छ ।
-
सामुदायिक व्यायाम कार्यक्रम: सन् १९२८ देखि सुरु भएको ‘रेडियो ताइसो’ (Radio Taiso) नामक तीन मिनेटको सामूहिक व्यायाम कार्यक्रम जापानी संस्कृतिको अभिन्न अंग बनेको छ । यसले शारीरिक स्फूर्ति र सामुदायिक भावना बढाउन सहयोग पुर्याउँछ ।
-
जनस्वास्थ्य पहल: सन् १९६० को दशकमा ‘जी-७’ देशहरूभन्दा कम औसत आयु भएको जापानले सार्वजनिक स्वास्थ्यमा विशेष पहल गर्यो । नुन र चिनीको सेवन घटाउन जनचेतना कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरियो, जसको सकारात्मक प्रभाव देखियो ।
सम्मान र चुनौती
जापानमा सेप्टेम्बर १५ लाई ‘ज्येष्ठ नागरिक दिवस’का रूपमा मनाइन्छ । यस दिन प्रधानमन्त्रीले १०० वर्षभन्दा बढी उमेरका ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई बधाई पत्र र चाँदीको गिलास प्रदान गरी सम्मान व्यक्त गर्छन् । यस वर्ष ५२ हजार ३१० जनाले यो सम्मान पाउनेछन् ।
तर, यो दीर्घायुको रेकर्डसँगै केही चुनौतीहरू पनि देखा परेका छन् । सन् २०१० मा गरिएको सरकारी अडिटले २ लाख ३० हजार भन्दा बढी शत वर्षीय मानिसहरू कि बेपत्ता भएको वा मृत्यु भइसकेको पत्ता लगाएको थियो । पेन्सन योजनाको फाइदा लिनका लागि केही आफन्तहरूले तथ्याङ्कमा गडबडी गर्ने गरेको आरोप पनि लागेको छ। यस्ता घटनाहरूले तथ्याङ्कको शुद्धतामाथि प्रश्न उठाएका छन् । यी चुनौतीका बाबजुद, जापानको दीर्घायुको अनुभव विश्वका लागि एउटा प्रेरणाको स्रोत बनेको छ ।
