टोकियो – जापानको ज्याज संगीत क्षेत्रको मेरुदण्ड र ऐतिहासिक पहिचान मानिने प्रख्यात क्लब ‘बडी एन्ड सोल’ले आफ्नो ५० वर्ष लामो गौरवमय यात्रालाई बिट मार्ने भएको छ । आधा शताब्दीभन्दा लामो समयदेखि प्रत्यक्ष सांगीतिक प्रस्तुतिहरूको केन्द्र रहँदै आएको यो क्लब आगामी सेप्टेम्बरको अन्त्यसँगै औपचारिक रूपमा बन्द हुनेछ ।
‘मेरो लागि ज्याज नै जीवन हो,’ क्लबकी ८५ वर्षीया सञ्चालिका क्योको सेकीले भनिन् । भावुक हुँदै उनले थपिन्, ‘यो क्लब एउटा यस्तो साझा थलो थियो जहाँ संगीत प्रेमी र संगीतकारहरू जम्मा भएर केही नयाँ सिर्जना गर्थे । आज बिदा लिँदा मन अलि भारी भएको छ, तर आफ्नो यात्राप्रति मलाई कुनै पछुतो छैन ।’
टोकियोको व्यस्त व्यापारिक र युवा संस्कृतिको केन्द्र सिबुयामा अवस्थित यस क्लबले दशकौँदेखि जापानी र विदेशी स्थापित कलाकारहरूलाई मञ्च प्रदान गर्नुका साथै नयाँ प्रतिभाहरूलाई पनि जन्म दिएको छ । जापानका प्रख्यात ज्याज कलाकार तेरुमासा हिनो जस्ता हस्तीहरूले आफ्नो संघर्षका सुरुवाती दिनमा यहीँबाट अवसर पाएका थिए ।
सेकीको ज्याज प्रतिको लगाव दोस्रो विश्वयुद्ध लगत्तै सुरु भएको थियो । साउन्ड इन्जिनियर रहेका आफ्ना बुबासँगै रेडियो स्टुडियो पुग्दा उनले पहिलोपटक प्रत्यक्ष ज्याज संगीत सुनेकी थिइन् । केही समय थिएटरमा काम गरेपछि उनले सन् १९६५ मा ‘तारो’ नामक क्लब खोलिन् र पछि सन् १९७४ मा ‘बडी एन्ड सोल’ को सुरुवात गरिन् ।
सुरुमा ज्याजका रेकर्डहरू सुन्ने ठाउँको रूपमा स्थापना भएको यो क्लब रोप्पोंगीमा सरेपछि प्रत्यक्ष सांगीतिक प्रस्तुतिको केन्द्र बन्यो । आधुनिक ज्याजका हस्ती ड्रमर आर्ट ब्लेकी जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय कलाकारहरूको नियमित आगमनले यस क्लबलाई विश्वभर चर्चित बनायो ।
कोभिड-१९ महामारीका बेला ‘बडी एन्ड सोल’ ले ठूलो आर्थिक संकट बेहोरेको थियो । व्यापार झण्डै ७५ प्रतिशतले घटेर क्लब बन्द हुने अवस्थामा पुगेको थियो । तर, देशभरका संगीत प्रेमीहरूले ‘क्राउड फन्डिङ’ मार्फत लाखौँ रुपैयाँ सहयोग जुटाएर यो ऐतिहासिक धरोहरलाई जोगाएका थिए ।
क्लब बन्द हुनुको मुख्य कारण हाल क्लब रहेको भवनको पुनर्निर्माण योजना हो । भवन पुनर्संरचना गरिने भएपछि क्लबलाई अर्को ठाउँमा सार्नुपर्ने बाध्यता आइलाग्यो । ८५ वर्ष पुगिसकेकी सञ्चालिका सेकीले आफ्नो उमेर र स्वास्थ्यका कारण अब नयाँ ठाउँमा व्यवसाय सुरु गर्न कठिन हुने महसुस गर्दै यसलाई विश्राम दिने निर्णय गरेकी हुन् ।
विश्वप्रसिद्ध पियानोवादक माकोतो ओजोनले यस क्लबलाई ‘संगीतकारहरूलाई पखेटा फिँजाउन सिकाउने गुँड’ भन्दै कृतज्ञता व्यक्त गरेका छन् । उनले भने, ‘यहाँबाट म लगायत अनगिन्ती संगीतकारहरू हुर्किए र विश्वभर फैलिए । यो ठाउँले सधैँ विना भेदभाव संगीतको शुद्ध रूपलाई सम्मान गर्यो ।’
आगामी सेप्टेम्बरसम्म क्लबमा पुराना कलाकारहरूको विशेष सांगीतिक उत्सव आयोजना गरिनेछ । क्लब पूर्ण रूपमा बन्द भएपछि त्यहाँ प्रयोग गरिएका ऐतिहासिक पियानो र अत्याधुनिक साउन्ड सिस्टमहरू लिलामी गरिनेछ ।
