पछिल्लो समय जापान विदेशी कामदार तथा आप्रवासीका लागि आकर्षक गन्तव्यका रूपमा चिनिँदै आएको थियो । विशेष गरी जनसंख्या घट्दो र श्रमिक अभाव बढ्दो अवस्थामा जापानले विभिन्न भिसा प्रणाली सहज बनाउँदै विदेशी श्रमिक भित्र्याउने नीति अवलम्बन गरेको थियो । तर, हालका दिनहरूमा देखिएका सामाजिक, आर्थिक तथा नीतिगत परिवर्तनहरूले ‘जापान विदेशीका लागि अब सहज रहेन‘ भन्ने धारणा विस्तारै बलियो बन्दै गएको छ ।
सबैभन्दा पहिले, जीवनयापनको लागत अत्यधिक बढ्नु एक प्रमुख कारण बनेको छ । टोकियो लगायत ठूला सहरहरूमा घरभाडा, खाद्यान्न, यातायात तथा अन्य दैनिक आवश्यक वस्तुहरूको मूल्य उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि भएको छ । विदेशी श्रमिकहरूको तलब त्यही अनुपातमा नबढ्दा उनीहरू आर्थिक रूपमा दबाबमा परिरहेका छन् । विशेष गरी विद्यार्थी तथा न्यून आय भएका कामदारहरूका लागि जापानमा बसोबास गर्न झन् कठिन हुँदै गएको छ ।
दोस्रो, काम गर्ने वातावरण पनि सबैका लागि अनुकूल छैन । कतिपय कम्पनीहरूमा लामो समयसम्म काम गर्नुपर्ने, ओभरटाइमको उचित पारिश्रमिक नपाउने र कार्यस्थलमा भाषा तथा साँस्कृतिक भिन्नताका कारण समस्या झेल्नुपर्ने अवस्थाहरू अझै विद्यमान छन् । जापानी भाषामा दक्षता नभएमा राम्रो रोजगारी पाउन गाह्रो हुनु अर्को चुनौती हो ।
तेस्रो, प्रशासनिक प्रक्रिया र नियमहरू पनि कहिलेकाँहीं जटिल र कठोर देखिन्छन् । भिसा नवीकरण, निवास अनुमति, कर प्रणाली जस्ता विषयहरूमा सानो त्रुटि हुँदा पनि ठूलो समस्या आउन सक्छ । विदेशीहरूका लागि स्पष्ट जानकारीको अभाव र भाषागत अवरोधले यी प्रक्रियाहरू अझ कठिन बनाइदिन्छ ।
सामाजिक पक्ष पनि कम चुनौतीपूर्ण छैन । जापानी समाजमा अझै पूर्ण रूपमा बहुसाँस्कृतिक स्वीकार्यता विकसित भइसकेको छैन । कतिपय अवस्थामा विदेशीहरूले भेदभाव, अलगाव वा सामाजिक दूरीको अनुभव गर्नुपरेको छ । यद्यपि जापान समग्रमा सुरक्षित र व्यवस्थित देश हो, तर सामाजिक समावेशिताको स्तर अझ सुधार गर्न आवश्यक देखिन्छ ।
तर, यसका बाबजुद जापान पूर्ण रूपमा असहज गन्तव्य बनेको भन्नु उचित नहुन सक्छ । यहाँको सुरक्षा, पूर्वाधार, स्वास्थ्य सेवा र शिक्षा प्रणाली अझै पनि विश्वस्तरका छन् । यदि उचित तयारी, भाषा ज्ञान र जानकारीसहित जापान आउने हो भने अवसरहरू अझै उपलब्ध छन् । अन्ततः, जापानले आफ्नो श्रमिक अभाव समाधान गर्न विदेशीहरूलाई स्वागत गर्ने नीति लिएको भए पनि, व्यवहारमा देखिएका चुनौतीहरू समाधान नगरेसम्म विदेशीका लागि सहज वातावरण सिर्जना गर्न कठिन हुने छ । त्यसैले सरकारले नीतिगत सुधार, श्रमिक अधिकारको संरक्षण र सामाजिक समावेशितामा ध्यान दिनु अत्यावश्यक छ । साथै, विदेशीहरूले पनि जापानी भाषा, सँस्कृति र नियमहरू बुझेर आफूलाई अनुकूल बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ ।
जापानमा बस्दै गर्दा यहाँको नियम, कानून र यहाँको मूल्य मान्यतालाई शिरोधार्य गर्दै आफुलाई त्यसअनुरुप ढाल्न विदेशीहरु पनि तयार हुनैपर्दछ । भाषिक क्षमता अभिबृद्धि गरी जापानको श्रमबजारमा सजिलै बिक्न सक्ने गरी आफुलाई अपग्रेड गर्नुपर्दछ । .अलि कठिन जस्तो लाग्ने विदेशी लक्षित परिवर्तित नीति–नियमहरु एकैचोटी आएकोले विदेशी समुदायमा यसले एउटा नयाँ तरंग पैदा गरेको छ । पछिल्ला समयमा परिवर्तित प्रावधान र यसबाट उत्पन्न असहजतालाई आपसी सरसल्लाह तथा विज्ञ–विशेषयज्ञहरुको परामर्श लिएर वुद्धिमत्तापूर्ण ढंगले समाधान गर्दै अगाडि बढ्नुको विकल्प छैन । सत्य–तथ्यमा आधारित सूचना एवं जानकारी लिने र दिने सवालमा पनि हाम्रो समाज अब अलि गम्भीर हुनैपर्छ । सामाजिक सञ्जालमा भेटिएका जबाफदेही हुननपर्ने, आधिकारिकता नभएका बेवारिसे समाचारको बहकाउमा भन्दा आधिकारिकता र प्रमाणित भएका तथ्यमा विश्वास गरौं । सुरुमा अलि असहज लागे पनि जापानले नियमन गर्न लागेको प्रावधानका बारेमा हामी विदेशीहरुले पनि सकारात्मक सहयोग पुग्नेगरी भूमिका खेल्न र सहि सूचना संप्रेषण गर्न जरुरी छ ।
