टोकियो – इजरायलले शुक्रबार बिहान इरानमाथि नयाँ चरणका हवाई आक्रमणहरू सुरु गरेको छ । यसैबीच, इरानी नागरिक पूर्वाधारमाथि भएको आक्रमणबारे छलफल गर्न संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को बैठक बस्ने तयारी भइरहेको छ । तर इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच कूटनीतिक सहमति हुने संकेत नदेखिँदा मध्यपूर्वको युद्ध थप चर्किने सम्भावना बढेको छ, जुन अब पहिलो महिना पूरा गर्न नजिक पुगेको छ ।
इजरायलले “तेहरानको मुटुमा” लक्षित आक्रमण गरेको दाबी गरे पनि कुन-कुन संरचना प्रभावित भए भन्ने स्पष्ट विवरण सार्वजनिक भएको छैन । यसअघि उसले इरानका हतियार उत्पादन केन्द्रहरूमा आक्रमण अझ तीव्र बनाउने जनाएको थियो ।
यसैबीच, लेबनानको राजधानी बेइरुतमाथि पनि धुवाँ उठेको देखिएको छ, यद्यपि इजरायलले त्यहाँ आक्रमण गरेको औपचारिक पुष्टि गरेको छैन । इजरायलमा हवाई सायरन बजिरहेका छन्, जहाँ सेनाले इरानबाट प्रक्षेपित मिसाइलहरू रोक्ने प्रयास गरिरहेको जनाएको छ । उता, इरानले आफ्ना खाडी क्षेत्रका अरब छिमेकीहरूलाई समेत लक्षित गर्दै कुवेत र यूएईमा ड्रोन र मिसाइल प्रहार जारी राखेको छ ।
संयुक्त राज्य अमेरिकाले युद्धविरामका लागि १५ बुँदे प्रस्तावमार्फत इरानलाई वार्तामा आउन दबाब दिइरहेको छ । तर त्यही समयमा उसले क्षेत्रतर्फ हजारौं थप सैनिक पठाएको छ, जसले इरानको नियन्त्रणमा रहेको हर्मुज जलडमरू मध्यभाग नियन्त्रणमा लिन सैन्य तयारी हुनसक्ने संकेत गरेको छ ।
युद्ध सुरु भएपछि वाल स्ट्रिटमा सबैभन्दा ठूलो गिरावट देखिएको दिनपछि एशियाली शेयर बजारहरू पनि घटेका छन् । तनाव बढेसँगै कच्चा तेलको मूल्य उकालो लागेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड ब्रेन्ट क्रूडको मूल्य शुक्रबार बिहान १०७ डलर प्रति ब्यारेल पुगेको छ, जुन फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएयता ४५ प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि हो ।
हर्मुज जलडमरूमार्फत हुने अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा इरानको कडा नियन्त्रणले विश्वव्यापी ऊर्जा संकटको चिन्ता बढाएको छ । खाडी क्षेत्रका देशहरूको एक समूहले इरानले सुरक्षित आवतजावतका लागि जहाजहरूसँग शुल्क असुल्न थालेको जनाएको छ ।
अमेरिकी दूत स्टिभ विटकोफका अनुसार, वाशिङ्टनले पाकिस्तानमार्फत इरानलाई १५ बुँदे “कार्यसूची” पठाएको छ, जसमा इरानको आणविक कार्यक्रममाथि प्रतिबन्ध र हर्मुज जलडमरू पुनः खोल्ने विषय समावेश छन्। तर इरानले उक्त प्रस्ताव अस्वीकार गर्दै आफ्नै पाँच बुँदे प्रस्ताव अघि सारेको छ, जसमा क्षतिपूर्ति र हर्मुज जलडमरूमाथि आफ्नो सार्वभौमिकता मान्यता दिनुपर्ने माग गरिएको छ।
कूटनीतिक प्रयास जारी रहेकै बीच, करिब २,५०० अमेरिकी मरीनसहितका जहाजहरू क्षेत्रतर्फ अघि बढिरहेका छन्। साथै, शत्रुतापूर्ण क्षेत्रमा अवतरण गरी प्रमुख संरचना नियन्त्रण गर्न तालिमप्राप्त ८२औँ एयरबोर्न डिभिजनका करिब १,००० प्याराट्रुपरहरू पनि परिचालन गरिएको छ।
यसै क्रममा, संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्ले शुक्रबार न्यूयोर्कमा इरानसम्बन्धी बन्द परामर्श बैठक राख्ने तय गरेको छ। दुई जना कूटनीतिज्ञका अनुसार, इरानको नागरिक पूर्वाधारमाथि भएको अमेरिकी–इजरायली आक्रमणबारे छलफल गर्न रुसले बैठक माग गरेको हो।
युद्ध सुरु भएयता इरानमा १,९०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भइसकेको छ। इजरायलमा १८ जनाको ज्यान गएको छ भने लेबनानमा कम्तीमा तीन जना इजरायली सैनिक मारिएका छन्। साथै, १३ जना अमेरिकी सैनिक, पश्चिम किनार क्षेत्रमा चार जना, र खाडी राष्ट्रहरूमा २० जनाको मृत्यु भएको छ।
लेबनानमा १,१०० भन्दा बढी मानिसको ज्यान गएको छ भने इराकमा इरान समर्थित मिलिशिया समूहहरू संलग्न भएपछि ८० जना सुरक्षाकर्मी मारिएका छन्।
(एपी समाचार सेवा)
