टोकियो – सन् १९८५ मा भएको जापान एयरलाइन्स (JAL) को जम्बो जेट दुर्घटनामा परी ज्यान गुमाएकाहरूका आफन्तहरू उमेरसँगै बित्दै जाँदा, यस दुःखद घटनाका पीडितहरूको पक्षमा आवाज उठाउँदै आएकी कुनिको मियाजिमालाई यो दृश्यले मर्माहत बनाएको छ । विश्वको सबैभन्दा घातक एकल-विमान दुर्घटनाको ४०औं वार्षिकीमा पनि, मियाजिमा र उनको समूहले त्रासदीलाई सम्झिने र भविष्यको हवाई सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने आफ्नो अभियानलाई निरन्तरता दिएको छ ।
एक दशकमा पहिलो पटक, मियाजिमाको समूहले जुलाईको मध्यमा एक पुस्तिका प्रकाशन गरेको छ । यसमा दर्जनौं सदस्यहरूले आफ्ना भावनात्मक यात्रा र दिवंगत प्रियजनका जीवन्त सम्झनाहरूलाई लिपिबद्ध गरेका छन्, ताकि यसले भविष्यका लागि जीवनोपयोगी पाठ प्रदान गरोस् । ‘आफ्ना कथाहरू सुनाउनु भनेको भावनाहरूलाई जबर्जस्ती बाहिर निकाल्नु हो र यसले सधैं पीडा दिन्छ । तर सुरक्षा भनेको प्रार्थना वा कामना गरेर मात्र होइन, हामी सबै मिलेर निर्माण गर्नुपर्ने कुरा हो,’ शोकसन्तप्त परिवारहरूको संघले लेखेको छ, ‘ती भावनाहरूलाई नबिर्सनुले सुरक्षा संस्कृतिलाई बलियो बनाउन मद्दत गर्छ ।’
दुर्घटनाको सम्झनालाई जीवित राख्नु आम जनता र जापान एयरलाइन्स दुवैका लागि चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ । मार्चको अन्त्यसम्ममा, कम्पनीका केवल ०.१ प्रतिशत कर्मचारी मात्र दुर्घटनाको समयदेखि कार्यरत छन् । अवकाशपछि पुनः काममा फर्किएकाहरूलाई जोड्दा यो संख्या ३.६ प्रतिशत पुग्छ । संघले ३०औं वार्षिकीसम्म लगभग हरेक वर्ष ‘आकानेगुमो’ (रातो बादल) शीर्षकमा संस्मरण संग्रह प्रकाशित गरेको थियो । यो शीर्षकले JAL फ्लाइट १२३ का यात्रु र चालक दलले दुर्घटनाअघि देखेको सूर्यास्तको सुन्दरतालाई जनाउँछ । उक्त दुर्घटनामा विमानमा सवार ५२४ जनामध्ये चार जनाबाहेक सबैको ज्यान गएको थियो ।
नयाँ पुस्तिका, ‘आफ्टर द रेड क्लाउड’ (रातो बादलपछि) मा, ७७ वर्षीया माचिको तानिगुचीले ४० वर्षको उमेरमा दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका आफ्ना श्रीमानलाई अझै पनि सम्झिरहेको कुरा लेखेकी छिन् । उनले आफ्नो परिवारको कथालाई आफूले बनाएको चित्रात्मक पुस्तक मार्फत भावी पुस्तामा हस्तान्तरण गर्ने वाचा गरेकी छिन् । दुर्घटनामा २९ वर्षीय श्रीमान् गुमाएकी किमी ओजावाले लेखेकी छिन्, ‘हाम्रो छोरा र बुहारीले आज मलाई त्यो संसार देखाइरहेका छन्, जुन मैले तपाईंसँग हिँड्ने आशा गरेकी थिएँ । उनीहरूको अनुहारमा म हाम्रो आफ्नै प्रतिबिम्ब देख्छु ।’
दुर्घटनामा बुबा गुमाउँदा ५ वर्षका रहेका मासायोशी यामामोतोले आफ्ना छोराछोरी हुर्किरहेको देख्दा खुसी लागे पनि ‘बुबा जीवित हुनुभएको भए’ भन्ने सोच मनमा आइरहने बताएका छन् । उनले सामाजिक सञ्जालमा मङ्गा (जापानी कार्टुन) मार्फत दुर्घटनाको कथा युवा पुस्तासम्म पुऱ्याइरहेका छन् । मियाजिमाका अनुसार, ४०औं वार्षिकीलाई ध्यानमा राख्दै धेरै योगदानकर्ताहरूले आफ्ना विचारहरू लिपिबद्ध गर्नुको महत्त्व महसुस गरेका छन् । यसपटक अप्रत्याशित रूपमा ठूलो संख्यामा निबन्धहरू प्राप्त भएका थिए । पुस्तिकामा ३२ जनाले आफ्ना भावनाहरू व्यक्त गरेका छन्, जसमध्ये सात जनाले पहिलो पटक योगदान गरेका हुन् ।
जुलाईको अन्त्यतिर, मियाजिमाले टोकियोस्थित JAL को मुख्यालयमा हवाई सुरक्षाबारे प्रवचन दिन भेला भएका करिब २०० कर्मचारीहरूलाई यो नयाँ प्रकाशन प्रस्तुत गरिन् । ‘यो केवल आक्रोश र पीडाको बारेमा मात्र होइन,’ उनले भनिन्, ‘मलाई आशा छ, तपाईंहरूले यसमा भविष्यको लागि एउटा उज्यालो देख्नुहुनेछ ।’
आफ्नो निबन्धमा, ७८ वर्षीया मियाजिमाले १२ अगस्त १९८५ को दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका आफ्ना ९ वर्षीय छोरा केनको लागि महसुस गरेको असहाय क्रोध र शोकबारे लेखेकी छिन् । पौडीमा २५ मिटर पूरा गरेकोमा पुरस्कारस्वरूप केनलाई पहिलो पटक एक्लै विमानमा आफन्तकहाँ ओसाका पठाइएको थियो ।
उडान भरेको लगभग १२ मिनेटपछि बोइङ ७४७ विमान चालक दलको नियन्त्रण बाहिर गएको थियो र ३२ मिनेटपछि गुन्मा प्रान्तको ओसुताका पर्वतमा ठोक्किएको थियो । सात वर्षअघि अवतरणका क्रममा विमानको पछाडिको प्रेसर बल्कहेडमा भएको क्षतिको मर्मत सही तरिकाले नगरिएका कारण यो दुर्घटना भएको थियो । दुर्घटना जाँच रिपोर्टअनुसार, त्यही बल्कहेड फुटेर विमानको भर्टिकल स्टेबिलाइजर (पुच्छरको पंखा) उडाइदिएको र हाइड्रोलिक लाइनहरू नष्ट पारेको थियो ।
आफ्नो छोराको मृत्युपछि एक ‘सामान्य गृहिणी’बाट सार्वजनिक यातायात दुर्घटनाका पीडितहरूका लागि एक शक्तिशाली आवाज बनेकी मियाजिमाको समूहको अथक प्रयासपछि JAL ले सन् २००६ मा सुरक्षा प्रवर्द्धन केन्द्र स्थापना गर्यो । हेनेडा विमानस्थल नजिकै रहेको यस केन्द्रमा दुर्घटनाग्रस्त विमानका अवशेषहरू र यात्रुहरूले लेखेका अन्तिम सन्देशहरू प्रदर्शनमा राखिएको छ ।
आफ्नो प्रवचनमा मियाजिमाले जनवरी २०२४ मा हेनेडा विमानस्थलमा JAL को विमान अर्को विमानसँग ठोक्किँदा भएको सफल उद्धारको प्रशंसा गरिन् । उक्त घटनामा विमानमा आगलागी भए पनि सबै ३७९ यात्रु र चालक दललाई सकुशल बाहिर निकालिएको थियो, जसलाई केही विदेशी सञ्चारमाध्यमले ‘चामत्कारिक’ भनेका थिए । ‘४१औं वर्ष सुरु हुँदै गर्दा, आउनुहोस्, सुरक्षा निर्माण गर्न सँगै काम गरौं,’ उनले भनिन् ।
