टोकियो – चीनले जापानकी प्रधानमन्त्री सानाई टाकाइचीले ताइवानको विषयमा दिएको अभिव्यक्तिको कडा निन्दा गर्दै बेइजिङस्थित जापानी राजदूत केन्जी कानासुगीलाई स्पष्टीकरणका लागि बोलाएको छ । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले टाकाइचीको टिप्पणीलाई ‘अत्यन्त गलत र खतरनाक’ भन्दै जापानलाई ताइवान मामिलामा हस्तक्षेप नगर्न चेतावनी दिएको हो ।
चिनियाँ उपविदेशमन्त्री सुन वेइडोङले राजदूत कानासुगीसँगको भेटमा भने, ‘जोसुकैले चीनको एकीकरणको मामिलामा कुनै पनि रूपमा हस्तक्षेप गर्ने दुस्साहस गर्छ भने उसलाई गम्भीर चोट पुग्नेछ ।’ टाकाइचीको अभिव्यक्तिले दुई एसियाली छिमेकीबीच वाकयुद्ध चर्काएको छ, जसले चीनलाई ताइवानको विषयमा थप आक्रामक बनाएको छ ।
सुनका अनुसार जापानी नेताको ‘उत्तेजक’ टिप्पणीले ‘ताइवान स्ट्रेटमा सशस्त्र हस्तक्षेपको सम्भावना’ को संकेत दिएको छ, जसले द्विपक्षीय सम्बन्धको राजनीतिक जगलाई कमजोर पारेको छ र चिनियाँ जनताको भावनामा चोट पुर्याएको छ । उनले थपे, ‘१.४ अर्ब चिनियाँ जनताले यसलाई कदापि सहन गर्नेछैनन् ।’
उपमन्त्रीले ताइवानसँग सम्बन्धित मामिलाहरूलाई चीनले आफ्नो भूमिको अभिन्न अंग मान्ने र यो ‘चीनको मूल हितको केन्द्र’ र ‘अछूत रातो रेखा’ भएकोमा जोड दिए । जापानी दूतावासले कानासुगीले जापानको अडान स्पष्ट पारेको र बेइजिङको तर्कको प्रतिवाद गरेको जनाएको छ तर विस्तृत जानकारी दिएको छैन ।
यसैबीच, चीनको रक्षा मन्त्रालयले पनि जापानले ताइवान मामिलामा हस्तक्षेप गर्न बल प्रयोग गरेमा उसलाई ‘स्टिलको इच्छाशक्ति भएको जनमुक्ति सेनासँग लज्जास्पद हार भोग्नुपर्नेछ र ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्नेछ’ भन्दै चेतावनी दिएको छ । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिन जियानले पत्रकार सम्मेलनमा भने, ‘हाम्रो सार्वभौमसत्ता, सुरक्षा र क्षेत्रीय अखण्डतासँग सम्बन्धित मुद्दाहरूमा हामी कहिल्यै कुनै सम्झौता गर्नेछैनौं,’ उनले थपे, ‘कसैले पनि हाम्रो रातो रेखालाई चुनौती दिनुहुँदैन। चीनको एकीकरण रोक्न खोज्ने कुनै पनि शक्ति असफल हुने निश्चित छ ।’
यस हप्ताको सुरुमा, टाकाइचीले आफ्नो टिप्पणी फिर्ता लिने कुनै मनसाय नभएको बताएकी थिइन्, जुन उनले ‘सबैभन्दा खराब अवस्था’ को परिकल्पनामा गरेको र यो अघिल्लो सरकारको अडानसँग बाझिएको छैन भनिन् । गत शुक्रबार, टाकाइचीले संसदीय समिति बैठकमा चिनियाँ सेनाले ताइवानमा आक्रमण गरेमा जापानका लागि ‘अस्तित्व-खतराको स्थिति’ सिर्जना हुन सक्ने र जापानले सामूहिक आत्मरक्षाको अधिकार प्रयोग गर्न सक्ने बताएकी थिइन् ।
उनको टिप्पणीले बेइजिङबाट कडा प्रतिक्रिया निम्त्याएको थियो। चिनियाँ महावाणिज्य दूत झु जियानले सामाजिक सञ्जाल एक्समा ‘एक क्षण पनि नहिचकिचाई फोहोर घाँटी काट्ने’ धम्की दिएका थिए । यद्यपि, उक्त पोस्ट पछि पहुँचयोग्य रहेन ।
बिहीबार सुनसँगको भेटमा कानासुगीले झुको ‘अत्यन्तै अनुपयुक्त’ पोस्टप्रति कडा विरोध जनाउँदै बेइजिङलाई कारबाही गर्न आग्रह गरेको दूतावासले जनाएको छ । टोकियोमा, मुख्य क्याबिनेट सचिव मिनोरु किहाराले शुक्रबार ताइवान स्ट्रेटमा शान्ति र स्थिरताको महत्त्वमा जोड दिँदै जापानले स्वशासित लोकतान्त्रिक टापुसँग सम्बन्धित मुद्दाहरूको ‘शान्तिपूर्ण समाधान’ को आशा गरेको बताए ।
किहाराले जापानले सन् १९७२ को संयुक्त विज्ञप्तिलाई समर्थन गर्ने बताए, जसमा जापानले ताइवान चीनको ‘अभिन्न अंग’ भएको चीनको अडानलाई ‘पूर्ण रूपमा बुझ्ने र सम्मान गर्ने’ उल्लेख छ । जापानले सोही वर्ष ताइवानबाट मुख्य भूमि चीनमा आफ्नो कूटनीतिक मान्यता परिवर्तन गरेको थियो ।
